31 Tem 17:00Siyasət

"Qarabağ münaqişəsi o vaxt bitəcək ki..." Rusiyalı jurnalistlə MÜSAHİBƏ

"Qarabağ münaqişəsi o vaxt bitəcək ki..." Rusiyalı jurnalistlə MÜSAHİBƏ Rusiyanın tanınmış jurnalisti, teleaparıcı, "Moment istinı", "Russkiy vek" verilişlərinin müəllifi Andrey Karaulovun APA-nın Moskva müxbirinə müsahibəsi

- Andrey Viktoroviç, baş verən hadisələri yəqin ki, izləyirsiniz. Azərbaycan-Ermənistan sərhədində baş verənləri nəzərdə tuturam. Sizcə, nə baş verir və niyə baş verir?
- Baş verənlər çox pisdir. Mənə elə gəlir ki, biz XXI əsrdə yenə əvvəlki səhvlərimizi təkrarlayırıq. Bu gün baş verənlər dəlilikdir. Bu münaqişəni yaradanlar, törədənlər bunu yaxşı bilir. Mən Qarabağ münaqişəsi haqqında Heydər Əliyevlə çox danışmışam. Bunun necə baş verməsi haqqında söhbətlərimiz olub. O, mənə Ermənistan Kommunist Partiyasının birinci katibi Karen Dəmirçyanla ildə 2-3 dəfə Qarabağa necə səfər etdikləri barədə danışırdı. Dağlıq Qarabağdakı ermənilər yağ-bal içində yaşayırdılar. Qonşular arasında hər zaman mübahisə olub. Əgər biz insanlar mübahisələri sülh yolu ilə həll edə bilmiriksə, o zaman biz insan deyilik. Bu gün münaqişənin eskalasiyası yeni ölümlər, yeni bədbəxtliklər deməkdir. Bu, əslində hər bir erməniyə, hər bir azərbaycanlıya zərbədir. Bu münaqişə o vaxt bitəcək ki, Azərbaycan özününkü olanı qaytaracaq. Bu, onun torpağıdır. Əks halda, bu münaqişə heç vaxt bitməyəcək. Ermənilər bundan bəyəm xoşbəxt olublar? Mən o zaman Heydər Əliyevə də demişdim. Müharibədən 2 il sonra İrəvanda olmuşdum. Nə qədər erməni Ermənistanı tərk edib. Nə qədər azərbaycanlı həm Ermənistandan, həm də işğal altındakı ərazilərdən qaçqın və məcburi köçkün düşüb. O zaman Tatarıstanın keçmiş prezidenti Mintemir Şaymiyevlə Azərbaycana getmişdik. Heydər Əliyev bizi qaçqınların çadır şəhərciyinə apardı. Şaymiyev ağladı, göz yaşlarını saxlaya bilmədi. Bilirsiniz, Qarabağ münaqişəsi ermənilərin həyatını çox qısaldıb. Başqasının olana necə mənimki demək olar?! Təəssüflər olsun ki, Ermənistan özünü elə aparır, elə bil bütün bu faciələr baş verməyib, İrəvan boşalmayıb, yoxsulluq baş verməyib.
- Siz ötən əsrin sonlarında - Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin qaynar dövrünün də şahidi olmusunuz. Geosiyasi vəziyyət baxımından indiki dövrlə 80-ci illərin sonu, 90-cı illərin əvvəllərini necə fərqləndirirsiniz?
- Deyərdim ki, yenə həmin vəziyyətdir. O zaman da beyinlərdə nə idisə, bu gün də odur. Bu, təkcə Qarabağ münaqişəsinə aid deyil. Elə Abxaziyada da həmin vəziyyətdir. Orda da vaxt dayanıb. Abxazlar indi zəngin yaşayırlar? Xeyr. O qədər dedilər müstəqillik, müstəqillik. Aldınız müstəqilliyi. Bundan sonra nə?
Qarabağdan azərbaycanlıların çıxarılması, Çeçenistandan rusların çıxarılması, günahsız insanların evsiz-eşiksiz qalması, bunlar yaxın tarixin ən böyük faciələridir. Bunlar haqqında film çəkmək olar. İnsanlar tariximizi çox pis bilirlər. Əgər tarixi bilsəydilər, Qarabağdan insanların qovulduqlarını bilsəydilər, bu cür hallar təkrarlanmazdı.
Heydər Əliyevlə bağlı xatirəni xatırlatmaq istəyirəm. Sumqayıt hadisələri baş vermişdi. Heydər Əliyev anlayırdı ki, bunun arxasında Azərbaycan xalqı deyil, Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi durur. Ona görə ki, ermənilərin öldürülməsi siyahı əsasında baş vermişdi. DTK-sız, erməni lobbisinin Mixail Qorbaçova təsiri olmadan, Şahnazarov, Aqanbekyanın Qorbaçovla sövdələşməsi olmadan bunu etmək mümkün deyildi.
Aqanbekyanın Fransanın "Humanite" qəzetinə müsahibəsi, müsahibədə "Qorbaçov Qarabağın Azərbaycandan ayrılmasını dəstəkləyir" deməsi... Qorbaçovun iradəsi olmadan hiyləgər Aqanbekyan bunu deməzdi. Bütün bunlar ictimai rəyi hazırlamaq üçün idi. Erməni lobbisi ABŞ-da güclü idi, bu tarixən belə olub. Qorbaçov şəxsən Qarabağın getməsinə razılıq vermişdi, Maltada Buşa Litvanın getməsinə razılıq verdiyi kimi... Ermənilər bunun müqabilində Qorbaçova çoxlu vəd vermişdilər, ABŞ-da erməni lobbisi tərəfindən Buşa təsir vədi verilmişdi. Qorbaçov vəzifədə qalmaq üçün ərazi alverinə girişmişdi.
O zaman Heydər Əliyev Mərkəzi Komitəyə gedərək baş verəcəklər barədə dövləti xəbərdar etmək istəyib. Onu Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsinin katibi Razumovski uzun müddətdən sonra qəbul edib, lakin qan töküləcəyi ilə bağlı xəbərdarlıqlarına qulaq asmamışdılar. Çünki onlar siyasətçi deyildilər, konyukturaçı idilər. Dağlıq Qarabağın Qorbaçovun ABŞ-la oyununda bir məqam olduğunu ancaq axmaqlar anlamaya bilməzdi. Qorbaçov heç Azərbaycan sözünü düz deyə bilmirdi. Qarabağın xəritədə yerini də göstərə bilmirdi. Qorbaçov bunu torpağa görə münaqişə adlandırırdı. Bu cəfəngiyyatdır, Qarabağ Qorbaçovun hakimiyyətdə qalması, Boris Yeltsinin keçməməsi üçün ABŞ-la oyunu idi. Lakin Boris Yeltsin keçdi, prezident oldu. Bu isə ayrı bir tarixdir. Ona görə də Qorbaçovun bu gün cəmiyyətdə hörməti yoxdur. O çoxlu qan töküb. Tək elə Bakıda, hələ də bilmirik ki, 90-cı ilin yanvar hadisələrində nə qədər insan qətlə yetirilib. Qorbaçov hakimiyyətdə qalmaq üçün ölkənin yarısını verməyə hazır idi.
- Necə düşünürsünüz, indiyə kimi bu münaqişənin həlli şansı olubmu? Olubsa, niyə baş tutmayıb, kim buna mane olub?
- Olub. Ermənistanda ağıllı insanlar olsaydılar, çoxdan həll olunmuşdu. Ermənistanda o qədər istifadəsiz torpaqlar var ki. Nəyi bölə bilmirlər? Orada o qədər boş ərazilər var ki... Ermənistan Çin deyil, orada yaşamaq üçün kifayət qədər yer var. Bu illər ərzində nə qədər erməni İrəvanı və digər şəhərləri tərk edib.
- Həll şansı niyə qaçırıldı?
- Ona görə ki, Karen Dəmirçyan öldürüldü. Dəmirçyan sağ qalsaydı, bəlkə də məsələ həll olunmuşdu. Bu cür siyasətçilər xalqı hansısa çıxış yoluna razı sala bilirdilər.
- Sizcə, Rusiyanın bu məsələdə mövqeyi necə olmalıdır? Bu gün Kremlin tutduğu mövqe Sizi qane edirmi?
- Xeyr, bu gün Rusiyanın bu məsələ ilə bağlı mövqeyi məni qane etmir. Rusiya XİN ancaq bəyanatlarla kifayətlənməməlidir. Şübhəsiz ki, bu gün bütün vəziyyətlərdən çıxış yolu var.
- Sizcə, Kreml nə etməlidir?
- Tərəfləri yola gətirməlidir.
- Necə və hansı yolla?
- Onu bilmirəm. Heydər Əliyev ki, bunu bacarmışdı. Müharibəni saxlamışdı. Bütün vəziyyətlərdən çıxış yolu var. Bunun üçün dialoq lazımdır. Əgər Rusiya XİN dialoq üçün bir söz tapa bilmirsə, onda heç nə.
- 26 ildir ki, dialoq aparılır…
- O dialoq deyil, dialoq imitasiyasıdır. Qısa və konkret olmaq lazımdır. Stalinin dövründə olduğu kimi.
- Qarabağ münaqişəsinin müharibə yolu ilə həllini necə, mümkün görürsünüzmü?
- Dialoq yoxdursa, başqa yol yoxdur deməkdir. Təəssüflər olsun ki, qalır müharibə yolu. Amma bu yol da yaxşı deyil. Azərbaycanın Qarabağı qaytarmağa tarixi və digər cəhətlərdən tam hüququ çatır. Bilirsiniz, İsveçrə kimi balaca ölkələr müharibə üçün deyil. Onların müharibəsində qalib olmur, onlar ancaq bir-birini məhv edir. Bunu Heydər Əliyev ermənilərə izah etmişdi. Balaca ölkələr ayrıca dünyadır.
Dağlıq Qarabağ təkcə Azərbaycanın və ya Ermənistanın problemi deyil, dünyanın problemidir. Bu gün Moskva və İrəvan arasında münasibətlər soyuqdur. Bu münaqişənin həlli üçün Rusiyanın Ermənistana yumruq göstərməsi lazımdır. Mən həmin yumruğu indi Rusiya tərəfində görmürəm.
Whatsapp-da paylaş
SON XƏBƏRLƏR
Azərbaycanın neft-qaz strategiyası möhkəm dayaqlara əsaslanır 14:23Sabah bu rayonlarda yağış, dolu gözlənilir - PROQNOZ 13:51“Barselona”nın futbolçusu koronavirusa yoluxdu 13:48Minik maşını traktora çırpıldı: ölən var 13:45Bakının qızıl bazarı: Toy yox, alıcı yox...amma qiymət qalxır 13:42Sosial şəbəkələrdəki işgəncə fotoları ilə bağlı daha bir RƏSMİ MƏLUMAT 12:26Qəbul imtahanında iştirak edə bilməyənlərin NƏZƏRİNƏ 12:20"Qalatasaray" sabiq futbolçusunu qaytardı 12:17"Bəzi şəxslər Nəcməddin Sadıkova qarşı kampaniyanın önündə gedir" - MN 11:53Tanınmış jurnalist vəfat etdi 11:47Trampın brifinqində "silahlı" insident: dərhal güllələndi 11:42“Canavar” ləqəbli narkotacir saxlanıldı 11:37Ramiz Alıyev: “Polisə qarşı qarayaxmaları “5-ci kalon” idarə edir” 11:32Cavid Zeynallının kitabı Türkiyədə çap olundu 11:27Dərslərə yalnız bu halda başlamaq olar - BAŞ İNFEKSİONİST 11:14"İmişli uzun illərdir problemlər içində çabalayır" 10:53"Deyirlər, yaşın keçib, qocalmısan" - Xalq artisti 14:13Şəbnəmin 22 yaşlı xalası oğlu özünü asıb: "Borcu var imiş" 14:07Rusiyada dərslər bu tarixdə başlayacaq 13:48Keçmiş futbolçu meydanda hakimi döydü 13:42"Qarabağ münaqişəsinin həlli yolları bəllidir" - Ceyhun Bayramov 13:39"Həmsədrlər münaqişənin həlli üçün səmimi səy göstərmirlər” - Çavuşoğlu 13:36Restoran və kafelərin fəaliyyəti üçün YENİ QAYDALAR 13:34Bələdiyyə əməkdaşı cərimələndi 13:08Koronavirusa qarşı ilk peyvənd qeydiyyatdan keçdi 13:04Bağlanmış banklarda bloklanmış əmanətləri olanlara ŞAD XƏBƏR 13:00Təbiətə ziyan vuran şirkət cəzalanıb 11:18Serbiya Baş Nazirinin müavini və Azərbaycan nümayəndələri arasında görüş keçirilir 11:12Ermənistan atəşkəsi 29 dəfə pozdu 11:08Avropa Liqası: Bu gün daha 2 yarımfinalçı müəyyənləşəcək 11:04Trampı çıxış etdiyi zaman QƏFİL APARDILAR - VİDEO 11:01Bəd nəzərin varlığı TƏSDİQLƏNDİ: Bu şəxslərdən uzaq durun 10:562020-ci ilin büdcəsinə dəyişikliklər yeni iqtisadi çağırışlara əsaslanır (MÜSAHİBƏ) 10:46Azərbaycan iqtisadiyyatı liberallaşma nəticəsində öz potensialını daha da gücləndirəcəkdir 16:20Evdə müalicə alan xəstələrlə bağlı VACİB AÇIQLAMA 14:30Sabah hava necə olacaq? 14:28Azərbaycana daxil olan xarici yük daşıyıcıları ilə bağlı qanun hazırlanacaq 14:25Prezident İlham Əliyev Lukaşenkonu təbrik etdi 14:02Beyləqanda yas mərasimi keçirənlər cərimələndi 14:00Saatlıda karantin qaydalarının tələblərinin pozulduğu kafe aşkar edilib 12:52Gələn həftə Məhərrəm ayı başlayır 12:50Həbib onunla döyüşə hazırlaşır 12:46Havanı çirkləndirən sexin sahibi cəzalandı 12:44Peşə təhsili müəssisələrinə qəbul başladı 12:42Millət vəkili seçicilərinə 6 aylıq fəaliyyəti barədə hesabat verdi - 4300 seçicini dinlədi 12:23Sərt karantin rejimi yumşaldıldı: mağazalar və bu iş yerləri açıldı - SİYAHI 11:54Bir sıra sahələrdə işçi sayı məhdudiyyətləri ləğv olundu 11:50Rayonlara gediş-gəliş QAYDALARI DƏYİŞDİ: Bu gündən ETİBARƏN... 11:45Prezident seçkilərinin ilk rəsmi nəticələri açıqlandı - Lukaşenko... 11:41Son bir həftədə koronavirusa yoluxma sayı belə azaldı 11:34Erməni əsilli livanlılar işğal olunmuş ərazilərə köçürülür? - XİN-dən münasibət 13:32Baş nazirdən XƏBƏRDARLIQ: Yoluxmalara görə məsuliyyət sahibkarların üzərinə düşəcək 13:29Əməkdar artist ilk sevgisindən danışdı 13:25“Keşlə” baş məşqçi ilə müqaviləni uzatmadı 13:22Balıq yemək nə zaman təhlükəlidir? 13:19Həftənin ilk günü hava belə olacaq - PROQNOZ 13:14Gecikdirilmiş kreditlərə görə cərimə yazılmasına RƏSMİ AÇIQLAMA 13:11Prokurorluq Tovuzda törədilən qətl barədə məlumat yaydı 13:02Gürcüstanda atışma olub, ölən və yaralananlar var 12:57Xüsusi təyinatlılar təlimdə 12:53İndi bütün Azərbaycanın gözü bizdədir ki, bu dəyişikliklər onların həyatında nələri dəyişəcək 12:46Azərbaycana şöhrət gətirən rənglər 13:56Azərbaycan çempionatı bu tarixdə başlayacaq 13:50Qonşu ölkədə dövlət bayraqları endirildi 13:47“Azərbaycan İnvestisiya Holdinqi” publik hüquqi şəxs yaradıldı 13:44Rayonlara sərnişin daşıyan sürücü saxlanıldı 13:40Təhsil naziri ali məktəb rəhbərləri ilə görüşdü: NƏLƏR DANIŞILIB? 13:32Mikayıl Cabbarov sahibkarlarla görüşdü 13:25